افغانستان از نادر کشورهای است که با تغییر دولت و رژیم، پول آن نیز تغییر میکند. آیا با زمزمه های صلح و احتمال ایجاد دولت جدید (اسلامی، ائتلافی، انتقالی) تغییراتی در بانکنوت ها نیز رونما خواهد شد؟

اساساً پول کاغذی (بانکنوت ویا اسکناس) برای نخستین بار در افغانستان درسال 1298 خورشیدی توسط شاه امان الله خان به چاپ رسید. در دورۀ حبیب الله کلکانی، بانکنوت تازه چاپ نشد، ولی بانکنوت های دوره شاه امان الله خان با مُهر "خادم دين رسول الله" در جریان مبادله قرار گرفت. در دورۀ پادشاهی نادرخان گردش بانکنوت ها متوقف شد و مسکوکات مانند طلا و نقره وارد داد و ستد گردید. در زمان حاکمیت محمد ظاهرشاه بانکنوت های تازه به اضافه تصویر شاه، تغییر زبان و عنوان آن از دولت علیه به دولت شاهی افغانستان چاپ گردید. در جریان حکومت داود خان پول جدید با تغییر تصویر و نشان شاهی به جمهوری چاپ گردید. در زمان حاکمیت حکومت های وابسته به حزب دموکراتیک خلق افغانستان پول های جدید با حذف تصویر حاکم و با اضافه نمودن نشان خلق چاپ گردید و بعدها در زمان حاکمیت پرچمی ها، نشان رسمی دافغانستان بانک جايگزين نشان های حکومتی گردید. در دورۀ مجاهدین دو نوع پول با ارزش های مختلف به اصطلاح آن زمان، پول دولتی و پول جنبشی چاپ گردید.  در دوره حاکمیت گروۀ طالبان، بانکنوت تازه چاپ نشد و بانکنوت ها و مسکوکات دو دور گذشته قابل پذیرش و در دوران قرار داشت. بلاخره در زمان حاکمیت حامد کرزی پول های جدید با کاهش سه صفر چاپ و با پول های سابق تعویض گردید و تا اکنون در بازارهای کشور مورد داد و ستد قرار میگیرد.

قسمیکه دیده میشود، از همان آغاز چاپ پول، با رویکار آمدن حاکمیت جدید، پول جدید یا با تغییر عنوان (شاهی، جمهوری، خلقی) ویا هم با تغییر تصویر (شاه ویا رئیس جمهور) چاپ میگردیده است. در پول های فعلی در یک حدودی تلاش گردیده تا زمینه تغییر پول با تغییر دولت از بین برده شود مانند: تصویر حاکم ویا شخصیتی استفاده نشده است  و عباراتی که نشانه يک دوره يا يک حکومت خاص باشد، به کار نرفته است. اما با آنهم با توجه به گذشته، بعید نیست که دولت احتمالی آینده فرمایش چاپ پول جدید را صادر کند، مگر اینکه در گفتگوها روی برخی مسائل اقتصادی کشور نیز صحبت و فیصله بعمل آید. این در حالیست که ثبات حقیقی پول را میزان ذخایر اسعاری، تجارت خارجی و حجم تولید یک کشور تعیین میکند نه تغییر تصویر و عنوان آن.

برای معلومات بیشتر درین خصوص میتوان به وبسایت بانک مرکزی ویا مقاله "پول ها و دولت ها" چاپ شده در بی بی سی فارسی سال 2007 مراجعه کرد.

باحرمت

احسان صادق