بنظر من، بطور عموم و با یک نظر اجمالی، ما ملت افغانستان در کنار سایر چالش ها، با دو مشکل اساسی مواجه هستیم که میتوان آنها را مادر سایر مشکلات نامید: مشکل اول عبارت از مداخله هدفمند همسایه ما پاکستان بنابر موضوعات مورد مناقشه میان دولت ها از گذشته های دور و جنگ نیابی آن کشور با هند بوده و مشکل دوم عبارت از جهل و کم سوادی اکثریت ما ملت افغانستان میباشد. متأسفانه ما دارای پائینترین نرخ سواد میان کشورهای منطقه هستیم (43 فیصد نظر به احصائیه سال 2018). کشور همسایۀ ما پاکستان، استراتیژی خود را در قبال ما، با اتکاء به منافع ملی اش و با مشوره دستگاۀ استخباراتی خویش تعریف و دنبال میکند که نظر به این تعریف، یک افغانستان ضعیف را به نفع خویش میدانند. بدون شک کشورهای زیادی در دنیا جهت تحقق اهداف استراتیژیک خویش دست به چنین اقداماتی میزنند. حل مشکل اول بدبختانه بعد از سالیان متمادی جنگ داخلی از حیطه و قدرت فعلی ما خارج است، مگر اینکه صاحب یک اردوی قوی، اقتصاد پایدار ویا دستگاه دیپلوماسی فعال شوییم. اما مشکل دوم در دست خود ما است و حتی حل مشکل اول نیز تا حدود زیادی در گروۀ مشکل دوم است. اگر طرح ویرانی، انفجار ویا انتحار در دست همسایه است، متأسفانه تحقق و اجرای آن در دست ماست، ما خود آلۀ دست بیگانه میشوییم و هموطن خود را میکشیم. یعنی از جهل و بیسوادی مردم ما سوء استفاده میگردد، بناءً ما شهروندان افغانستان در هر موقفی که قرارداریم بخصوص قشر معلمین و استادان مسؤلیت داریم تا در قسمت سواد آموزی و ارتقایی سطح دانش وطنداران بخصوص جوانان خود از هر طریق ممکن کوشش کنیم، اگر کاری زیادی نمیتوانیم، کافیست که اعضای خانواده بخصوص فرزندان خود را با سواد و با دانش تربیه کنیم تا اینکه در آینده نه تنها اینکه آلۀ دست دشمن نشوند بلکه یک انسان مثمر برای جامعه و مردم خود گردند.  

یک ملت باسواد و آگاه، هیچگاه وطن خود را با دستان خود ویران نمیکند.

بااحترام

محمد احسان صادق

5.8.2020

سمسون، ترکیه