سیوگی

دهلیز واخان، باریکه ای است در شمال شرق افغانستان که ولسوالی واخان افغانستان را با ایالت سین کیانگ چین وصل نموده و پاکستان را از تاجکستان جدا میسازد. طول این باریکه حدود 350 کیلومتر و عرض آن 13 الی 65 کیلومتر میباشد. کوه های بلند دهلیز واخان سرچشمه دریاهای پامیر و پنج بوده که پس از پیوستن به هم دریای آمو را تشکیل میدهند. با وجود اینکه مسیر واخان ناهموار است، اما در طول تاریخ به عنوان یک راه تجاری استفاده شده است. دهلیز واخان در قرن 19 میلادی و در جریان "بازی بزرگ" به عنوان یک منطقه حائل میان دو امپراتوری آنزمان (روس و بریتانیا) شناخته میشده تا با یکدیگر هم مرز نباشند. طبق آمار سال 2010 در حدود 12000 تن درین منطقه زندگی میکنند و در سال 2014 واخان توسط دولت افغانستان به عنوان دومین پارک ملی کشور اعلان شد. این منطقه از زیبایی خاص طبیعی برخوردار بوده و از نظر امنیتی یک منطقه امن به حساب میایید، ولی ساکنان آن از حد اقل امکانات زندگی شهری محروم اند.

از نظر تجاری و اتصال منطقوی این دهلیز از اهمیت خاصی برای کشورهای منطقه برخوردار است. در صورتیکه دهلیز واخان بر مبنای منافع کشورهای ذیدخل احیا گردد همه از آن سود میبرند، چون واخان نقطه وصل چهار کشور است. دهلیز واخان برای افغانستان جهت ارتباط آن به دومین اقتصاد بزرگ جهان، کسب درآمد ترانزیتی، ارتقای سطح زندگی مردم محل و حربه اقتصادی در راستای تأمین صلح دارای اهمیت زیاد است. برای پاکستان بخاطر دستیابی آن کشور به منابع غنی انرژی آسیای مرکزی، این دهلیز ارزش بسزای دارد. تاجکستان بخاطر صدور برق به پاکستان و افزایش مبادلات تجاری به این دهلیز اهمیت میدهد. از نظر چین، بخاطر وصل آن کشور به افغانستان و از آن طریق به آسیای مرکزی و سایر نقاط جهان، این منطقه مهم است. قسمیکه دیده میشود برای هر چهار کشور این دهلیز دارای اهمیت استراتیژیک بوده، پس ایجاب میکند تا توجه، اقدامات و مذاکرات لازم بخاطر احیا و ایجاد زیربنا های مورد نیاز صورت گیرد.

با مرور بعضی از گزارشات و تحلیل های اقتصادی درین اواخر میتوان دریافت که دولت فعلی پاکستان به اشکال مختلف در تلاش است تا از طریق کنترل و تسلط بالای این منطقه به آسیای مرکزی وصل گردد. در برابر طرح های همسایه ها باید آگاه و متحد باشیم و فرامواش نباید کرد که مسیر صلح و جنگ افغانستان از باریکه های چون واخان میگذرد. لازم است تا هر گوشه از کشور، بر اساس تعاملات عصر حاضر و از دید اقتصادی و استراتیژیک تعریف و بازنگری گردد. در دنیای امروز اقتدار واقعی ممالک را اقتصاد تعیین میکند و اتصال منطقوی مهمترین رکن رشد اقتصادی به حساب می آید.

با احترام

پوهنمل احسان صادق